سون گؤنیم

از اصفهان عازم شیراز بودم ،فردای آن روز بایستی در شیراز سر جلسه کنکور سراسری حاضر میشدم . از مسافرت های بی هدفم بین شهر های جنوب کشور خسته شده بودم ،طی دو سال اخیر سومین باری بود که محل سکونت خود را بین این شهرها جابجا می کردیم . پدرم شغل آزاد داشت و همین امر دست او را در انتخاب محل زندگی باز می گذاشت،اوایل سال تحصیلی هنگام ثبت نام برای کنکور با این تصور که زمان کنکور هم در شیراز خواهیم بود ، حوزه امتحانی خود را شیراز انتخاب کردم . اما اوایل اردیبهشت پدرم با این بهانه که شیراز جای خوبی برای زندگی نیست ، تصمیم گرفت محل زندگیمان را برای چندمین بار عوض کند،یکی از شهرستان های اصفهان به نام زرین شهر مقصد بعدی ما بود. به جای خاصی وابسته نبودیم ،گویی از این شهر به آن شهر به دنبال مکان گم شده ی خود بودیم .در واقع هم این گونه بود، ابتدا" در فیروزآباد فارس! ساکن بودیم ، شهری که با نام قشقایی و ترک می شناسندش ، شهری که "خسرو قشقایی" (فرزند صولت الدوله)بزرگ مرد ایلمان در همین شهر به گلوله بسته شد و شهری که با توجه به دارا بودن بافت جمعیتی اکثرا" ترک زبان ،علی رغم دارا بودن پتانسیل های به نسبت بهتر در مقایسه با سایر شهرهای استان فارس ، به جرات می توان گفت از هر حیث فقیرترین شهر در استان فارس می باشد.این شهر به دلیل قرار گرفتن در مسیر کوچ ایل قشقایی وبرخورداری از آب و هوای بهتر نسبت به سایر شهرهای استان محل سکونت اکثریت قشقایی شده است. پدران کوچ نشین ما از چند دهه پیش با سخت تر شدن شرایط زندگی کوچ نشینی به ناچار در این شهر ساکن شده اند. اندکی به این شهر وابستگی داشتیم ، آن هم نه به خاطر شهرش بلکه به خاطر خیل عظیم قشقایی ها که در این شهر سکونت داشتند. بعد از فیروزآباد به شیراز آمدیم دو سالی را در شیراز ساکن بودیم و بعد از شیراز هم که زرین شهر اصفهان.

البته تنها ما نبودیم که اینگونه بودیم ، بلکه تعداد زیادی از قشقایی ها اینگونه اند.اینک با اتوبوس از اصفهان به سمت شیراز در حرکت بودیم پسر جوانی که در صندلی کنار من نشسته بود سر صحبت را باز کرد، سوال تکراری وتقریبا" سخت – بچه کجایید؟- را از من پرسید.ماندم در جوابش چه بگویم ، زرین شهر ؟ شیراز؟ فیروزآباد؟یا هیچکدام! همان جواب تکراری را که قبلا" در شیراز و فیروزآباد به این سوال داده بودم را دوباره تکرار کردم ، گفتم ترک هستم،این جمله برای قشقایی ها جمله آشنایی است،اما برای دیگران شاید کمی نا ملموس باشد. مردم شیراز و فیروزآباد که تا حدی از قضیه مطلع بودند این جواب زیاد برایشان نامفهوم نمی نمود، اما این بار فرق می کرد و جواب من برای این جوان اصفهانی کاملا" نامفهوم بود. نیش خندی زد، گفتم: چیه ؟ ترک بودن خنده داره؟ گفت: "نه، ولی تو جواب سوال من را ندادی. من نام شهرت را می پرسم تو هویتت را می گویی." انصافا" راست می گفت اما من جوابی غیر از این نداشتم که به او بدهم . به نظر شما چه جوابی باید به او میدادم؟ آیا فیروز آباد را باید می گفتم که گویا پایتخت یکی از سلسله های فارس زبان حاکم بر ایران یعنی ساسانی ها بوده است و هر آنچه از آثار و ابنیه باستانی که دارد منصوب به این سلسله می باشد و هیچ گونه سنخیتی با گذشته من ندارد؟یا بایستی شیراز را می گفتم که فقط دو سال در آنجا سکونت داشتم ؟ یا زرین شهر را که فقط دو ماه بود به این شهر آمده بودیم؟ همگی خوب می دانیم که هیچ وقت به یک ایرانی که قریب به پنجاه سال در آمریکا زندگی کرده است آمریکایی نمی گویند ، او هنوز هم یک ایرانی است که در آمریکا زندگی می کند،چه برسد به دو سال یا دو ماه.من که هر چه فکر کردم نتواستم خودم را متقاعد کنم که نام یکی از این شهرها را به عنوان هویت مکانی ام به آن شخص بگویم و بیچاره بدون آنکه جوابش را گرفته باشد از من خداحافظی کرد و رفت.

او رفت اما سوالش بد جوری ذهنم را مشغول خود کرده بود و هنوز داشتم به سوال او فکر می کردم که ناگاه یاد جمله معروف "ویتگنشتاین" افتادم که می گوید:" زبان من دنیای من است و دنیای من زبان من ". این جمله معروف فیلسوف نامی قرن بیستم در مورد ما قشقایی ها به گونه ای دیگر تعبیر شده است :"وطن من زبان من است و زبان من وطن من." آری شهر من زبان من است.جواب آن جوان را نا خود آگاه به درستی داده بودم ، زبان من تنها یادگار وطن من است که اکنون در غیاب وطن نقش حساس و پر مسئولیت وطن را به خوبی ایفا می کند،طی چند قرن چنان ماهرانه این نقش را ایفا نموده است که هرگز غم غربت و فراق وطن را احساس نکرده ایم ،او در غربت فرزندانی را در دامن خود تربیت نمود که ارتش بریتانیای کبیر_sprرا در جنوب به ستوه آوردند، تا جایی که وینستون چرچیل در ملاقات با روزولت در باره قشقایی ها چنین می گوید:«هیچ وقت نمی شود به این قشقاییهای لعنتی اعتماد کرد. در جنگ جهانی اوّل و دوّم آنها پدر ما را در آوردند.» او حالا دیگر خود وطن شده است، وطنی مهربان که هیچ وقت فرزندان خود را تنها نمی گذارد،همیشه در کنار آنهاست.آری این گونه است که شیراز با فیروزآباد واصفهان هیچ فرقی برای ما ندارد ، این گونه است که در مسافرت ها دلتنگ وطن نمی شویم ،چون وطن همیشه و در همه جا با ماست، دیگر نگران تبعید نیستیم ، دیگر نگران رانده شدن از وطن نیستیم ، وطن ما در وجود ماست ، با تبعید ما وطن هم تبعید می شود و این یعنی از دست رفتن ما هیت تبعید. ، دیگر از بی وطنی نخواهیم نالید، اگر چه غم غربت با ما عجین شده است. بیهوده گفت آن کس که قشقایی ها را "وطن پرستان بی وطن " نامید. وطن من فلسفه ایست که هر مهمل باف بیهوده گویی قادر به درک آن نیست.

آری وطن من زبان من است!.

منبع : http://www.qashqayturk.blogfa.com

بؤیؤک عکسی گؤرمگ اؤچون بو عکس اؤستونه تیکلایین.

بؤیؤک عکس اؤستونه zoom ائده بیلیرسینیز.

در میان شاعران ایل قشقایی که بیشتر آنان گمنام می باشند و هیچ کدام دیوان یا اثر ادبی مکتوبی ندارند دو شاعر بیشتر شناخته شده و اشعار آنان زینت بخش محافل می باشد که میرزا ماذون و یوسفعلی بیگ معروف به یوسف خسرو می باشند.

محمد ابراهیم فرزند سید علیرضا متخلص به ماذون بزرگترین سخن سرایان قشقایی در سال 1246 هجری قمری از مادری از طایفه عمله به دنیا آمده است و در سال 1313 هجری قمری در شهر شیراز وفات یافته و در بقعه متبرکه شاهزاده منصور مدفون است.

برای اطلاعات بیشتر در مورد ماذون میتوانید روی شکل زیر کلیک کنید.

شعر زیر شعریست از ماذون که بوسیله ی یک خوانننده سالها پیش خوانده شده است.

                                     حسرتلی بولبول

دوقوز آی حسرتلی شیدا بؤلبؤلام         غونچادان آچولماز گؤللاروم منیم

نه خیال ایله ییم دانوشام، گؤلم           فلک اوزاغ سالموش یوللاریم منیم

صیاد اولدوم، یار توروما دؤشمه دی       سیلاب کمینگ گؤزوم یاشی جوشمادی

آرزوسون چوخ چکدیم، آخیر آشمادی    صراح گردنه قوللارریم منیم

آراموم کسیلیب، یاتا بیلمه نم            بؤلبؤلام، گؤلوما یئته بیلمه نم

کُنج قفسده یم، اؤته بیلمه نم            خالی دور سونادان گؤللاروم منیم

آخیر گئدر یامان سودا دان سریم           داغولار، تفرقه اولار دفتریم

اؤز یامان بختیم دن وار دور خبریم          یئتمز دامانونا اللریم منیم

ماذونام، غربتده ایتدی نیشانوم             هاردا گزم، هارا اولا مکانوم

وئرمه دی مرادوم، آلمادی جانوم           هئچ ایگید گؤرمه سین گؤنلریم منیم

                                                                        ایندیرین(دانلود ائدین حجم۵۲۶ کیلوبایت)

من این موسیقی را از روی یک نوار قدیمی ضبط کردم که متاسفانه در آن سه مصرع از بند دوم از بین رفته است. کلا صدای این فایل به خاطر قدیمی بودن نوار کیفیت چندانی ندارد اما به نظر من این موسیقی بخش زیادی از زیباییش را مرهون همین قدیمی بودنش است.

آن ایچمشم جاجملرینگ گومپولونا قشقایی             قیچ قویام حرمتلی ماْذوننگ یولونا قشقایی

مدیر اولسام، وزیر اولسام، هر پستده ، هر مقامده    من قربانم او ائلینگ تورک دیلینه قشقایی

بو یازین گؤزل گؤنلرینده اینترنتدن تاپدیگیم ایکی گؤزل پاور پوینت کلیپینی عزیز یولداشلاریما

تقدیم ائدیب اولارا جان ساغلیگی آرزیلیرام

ایلک کیلیپ گؤزل موزیک ایله اولان بیر شعر دی. من بو کلیپی چوخ سئویرم:                             

                                                                        گؤللرین آغلادیگی ساعات                    

ایکینجی سی بیر طنز کلیپی دیر:

                                                                      بیر باشقادیر منیم مملکتمین اینسانی

کلیپلرین ایکی سی ده تورکیه تورکجه سینده دیر.

بو کلیپ لر microsoft power point پروگرامی ایله آچمالی دیر.

شاد قالین.

داود حسن آقایی کشکولی فرزند حاج فرج الله خان از خوانین و کلانتران طایفه ی کشکولی بزرگ از ایل قشقایی است. وی متولد 23 اسفند سال 1323 هجری شمسی میباشد که تحصیلات ابتدایی را در ایل و دوره ی متوسطه را نیز در شیراز گذرانده و در اداره ی آموزش عشایر استخدام میشود. از ابتدای جوانی اهل مطالعه و علم و ادب بوده و سری پر شور و شوق داشته و از همان جوانی ذوق سرودن شعر و نوشتن مقاله و کتاب داشته است. او اشعار ترکی و فارسی بسیاری سروده و اشعار ترکی بسیار جالبی بر اوزان مختلف نوشته است.

مصراع اول این شعر را حسن آقایی کشکولی از شاعر ترک قفقازی تضمین نموده است.

                                                          محبّت

                                                 محبّت بیر کهن می دور، بو می دن ایچمین بیلمز

                                              ائدمز شاعر اشتباهی، بو چایدان گئچمین بیلمز

                                        تیرماه ۱۳۵۶ 

اوت = اود 

برگرفته از کتاب نغمه های ایل قشقایی - با تصرف و تلخیص                                       

من کی بیلمه دیم سون(آخیرکی) بیت ده محمود کیم دی و شاعرین منظوری بو بیت دن نه دی

 ایه سیز بیلدیز منه ده دئیین.

                                       عکسی از تاریخ معاصر ایل قشقایی

  بیزدن گئچن یامان گؤنلر سیزه خوش اولسون         بیزه نصیب قیش و پاییز سیزه یاز اولسون

یئنگی ایلیز موبارک اولسون

سال نو مبارک باد

محمد کریم خان کشکولی نماینده ایل قشقایی به همراه آدینه محمد نماینده ی ایل ترکمن

در کنار دو تن دیگر از نمایندگان مجلس دوم شورای ملی

در این تصویر محمد کریم خان کشکولی نفر دوم از سمت راست است باکلاه نمدی و آدینه محمد نفر سوم از سمت راست با کلاه ترکمنی و چتری در دست.

انتخاب شده از عکس های قدیمی سایت شخصی عبدالله شهبازی(مورخ)

ایل قشقایی و جنگ جهانی اول

(قسمت اول)

هنگامی که جنگ جهاتی اول شروع شد شمال ایران عملا در اشغال روسیه تزاری و جنوب تحت نفوذ انگلیسی ها قرار داشت.احمد شاه قاجار تازه بر تخت سلطنت نشسته و تجربه ی چندانی در مملکت داری نداشت. اما در راس دولت میرزا حسن خان مستوفی الممالک قرار داشت که از رجال مجرب محسوب میشد. در مرحله ی اول جنگ 321332-هـ ق /1914-15م درجبهه های جنگ جهانی و به تبع آن ایران حوادث مهمی روی داد.

پس از آنکه دولت عثمانی در اکتبر 1914/ذیحجه1332 بر ضد متفقین وارد جنگ شدایران در تمامی مرزهای خود با دول متحارب مواجه شد.اگر چه ایران برای فرار از نتایج نامعلوم جنگ اعلام بی طرفی کرد اما هیچ یک از دول درگیر به این بی طرفی اعتنایی نکردند.روس ها به بهانه ی حضور عثمانی ها در غرب ایران از تخلیه ی ایالات شمالی کشور خودداری کردند و عثمانی ها نیز به بهانه ی حضور روس ها در شمال ایران قوای به بخش های غربی ایران اعزام داشتند.

در جنوب ایران مدت زمانی بود که انگلیسی ها سعی داشتند با تقویت ژاندارمری و پشتیبانی از مخبر السلطنه در مقام والی فارس کنترل اوضاع را در دست داشته و مانع از آن گردند که مخالفتی برضد آنها ابراز گردد.

با شروع جنگ برخی از ملیون ایرانی با این تصور که خواهند توانست با کمک آلمان و عثمانی از چنگال روس و انگلیس رهایی یابند به سوی متحدین گرویدند.مامورین آلمانی نیز از فرصت بدست آمده استفاده کرده و بخش هایی از ایران و به ویژه نقاط مرکزی آن را میدان فعالیت های تبلیغی خود قرار دادند.

در 9 مارس 22/1915 ربیع الثانی 1333 انگلیسی ها جهت جلوگیری از فعالیت مامورین آلمانی در جنوب لیسترمن کنسول آلمان در بوشهر را دستگیر و با چند آلمانی دیگر به هندوستان تبعید کردند.ایرانیان در مقابل این عمل که نقض آشکار بی طرفی ایران بود بر شدت فعالیت های ضد انگلیسی خود افزودند. دولت مستوفی الممالک به علت ناکامی در حفظ بی طرفی25/1915 ربیع الثانی1333 سقوط کرد و پنج روز بعد دولت مشیر الدوله بر سر کار آمد.اما اندک زمانی بعد مشیر الدوله نیزدر 27 آوریل/12 جمادی الثانی در پی پیشروی بیشتر نیروهای عثمانی در غرب و ناکامی در حفظ بیطرفی سقوط کرد.

در این میان در کنار تشدید فعالیت های ضد انگلیسی و روسی در ایران ژاندارمری که ریاست آن با افسران سوئدی بود نیز به جانب آلمانی ها گرایش پیدا کرد. دولت عین الدوله که پس از سقوط دولت مشیر الدوله بر سر کار آمده بود در نتیجه ی افزایش نفوذ متحدین در ایران سقوط کرد و در نتیجه از 10 ژوئیه 1915/27 شعبان 1333 و برای حدود یک ماه در ایران هیچ دولتی وجود نداشت.

در همین فاصله با تشکیل گروههای مسلح در دشتستان و تنگستان عملیات ضد انگلیسی در جنوب بالا گرفت و در نتیجه انگلیسی ها برای تامین موقعیت خود در جنوب ایران بوشهر را در 8اوت/26 رمضان اشغال کردند.

اشغال بوشهر با واکنش تند ملیون ایران مواجهه شد وایلات وعشایر منطقه حملاتی را علیه مواضع انگلیس سازمان دادند . از شهرههای مختلف و به ویژه شیراز نیروهای داوطلب جهت پیوستن به صفوف مبارزه به سمت بوشهر حرکت کردند . د این میان پس از مدتی بلاتکلیفی سرانجام در 17اوت /5شوال باردیگر مستوفی الممالک بر سر کار آمد ظاهرا از جمله شرایت موافقت متفقین با روی کار آمدن دولت مستوفی توافق وی جهت عزل مخبرالسلطنه از ولایت فارس بود . پس از مدت ها مذاکره سرانجام در اواخر شوال مخبر السلطنه از ولایت فارس عزل شد . وی در 14سپتامبر /3 ذیحجه شیراز را ترک کرد و حبیب الله خان قوام الملک نیابت ایالت را بر عهده گرفت .

در ماه نوامبر 1914/محرم 1334 در پی ناکامی های پی در پی قوای بریتانیا در تصرف داردانر و شکست های آنان در بین النهرین موقعیت متفقین در ایران ضعیف شد ودولت ایران به سوی متحدین متمایل شد. در واکنش به این تحولات روسها قشون خود را تا کرج پیش بردند تا دولت ایران را تحت فشار قرار دهند هیئت دولت تصمیم گرفت در واکنش به این اقدام روسها پایتخت را از تهران به اصفهان انتقال دهدو این سرآغاز حرکتی شد که مهاجرت نام گرفت . احمد شاه آماده حرکت به اصفهان بود وبخشی از نمایندگان مجلس وسیاستمداران تهران حرکت کرده بودند . اما در موقع حرکت احمد شاه سفرای روس و انگلیس نزد او رفته و با تهدید او را از رفتن منصرف کردند .ولی آن بخش از دولتمردان و نمایندگان مجلس و سیاسیون که تهران را ترک کفته بودند در قم جهت دفاع در مقابل نیروی روس کمیته ی دفاع ملی را تشکیل دادند.ولی در پیشروی روس ها گروهی از آنها رانده شده و گروهی نیز رهسپار غرب کشور شدند.در کرمانشاه یک دولت موقت ملی تحت ریاست نظام السلطنه مافی تشکیل شد که تا پایان جنگ تحت حمایت قوای عثمانی باقی ماند.

پس از انصراف احمد شاه از حرکت بسوی اصفهان دولت مستوفی در 24 دسامبر/16صفر1334سقوط کردو دولت فرمانفرما که به متفقین تمایل داشت بر سر کار آمد.همزمان با تحولات تهران در فارس نیز نیروهای ژاندارم در 10 دسامب/2 محرم 1334 در شیراز کودتا کرده و قدرت را بدست گرفتند.کنسول و سایر اتباع انگلیس در شیراز بازداشت و به سوی اهرم اعزام شدند.قوام الملک از شهر فرار کردو نصیر الملک کفالت حکومت را بر عهده رفت.

ولی در تهران و مناطق مرکزی ایران تحولات جاری به نفع متفقین جریان داشت. قوای روس در ادامه ی پیشروی هایش در 14 دسامبر/ 6 صفر 1334همدان و در 19 مارس/ 14جمادی الثانی اصفهان را متصرف شد.از سوی دیگر با فروپاشی کودتای ژاندارمری در فاس حرکتی که بر ضد متفقین آغاز شده بود فقط نواحی غرب کشور و آن هم تحت حمایت نیروهای عثمانی ادامه یافت.دور اول جنگ جهانی اول به پایان آمده بود.

فارس در آستانه ی جنگ هم در گیر رقابت قدرتهای محلی بود و هم بازیچه ی دسایس قدرتهای خارجی.

قبلا دیدیم که در دوران حکومت نظام السلطنه در فارس پس از موضع گیری مستقیم نمایندگان انگلیس در شیراز عله نظام السلطنه و صولت الدوله قشقایی و فشار حکومت مرکزی آن دو مجبور به ترک شیراز و کناره گیری از قدرت شدند.حبیب الله خان قوام الملک مسئول اداره ی فارس شد ولی چون از انجام این کار عاجز ماند انگلیسی ها نیروی 800 نفره وارد شیراز کرده و خود دست به کار شدند.این منطقه طبق قرارداد 1907 بی طرف شمرده شده بود و حضور نیروهای انگلیسی این بهانه را به روسها می داد که علاوه بر افزایش نیروی خود در نیمه ی شمالی کشور که منطقه ی نفوذ خودشان بود در منطقه ی بیطرف نیز نیروی نظامی وارد کنند. از آنجایی که این عمل برای انگلیسی ها مطلوب نبودسعی کردند از راههای دیگری نفوذ خود را در جنوب ایران تحکیم کنند.یکی از این راهها ایجاد و استفاده از ژاندارمری بودکه در اوایل سال 1330/1912 تشکیل شد و جهت انتظام منطقه اقداماتی انجام داد.در ماه اوت 1912/شوال 1330 سیفورت از فرماندهان ژاندارمری ظاهرا به اغوای قوام الملک با قوایی معادل هشتاد سوار و صدوهشتاد پیاده جهت در هم کوبیدن قوات صولت الدوله ی قشقایی به طرف سیاخ حرکت کرد. ولی به علت ناآشنایی به محل در زد و خوردی که روی داد مجروح و قوای او در هم شکسته و خلع سلاح شدند.

در این زمان اوضاع داخلی فارس نیز مغشوش بود و دیگر بیش از این استفاده از شیوه ی سنتی به جان هم انداختن قدرتهای محلی جهت حکمرانی میسر نبود. در داخل ایل قشقایی سردار احتشام که پس از برکناری صولت الدوله به مقام ایلخانی قشقایی منصوب رشده بود عملا بر ایل تسلط نداشت و از طوایف قشقایی تنها طایفه ی شش بلوکی از او حمایت میکردند.گروهی ازطایفه ی کشکولی ایل قشقایی از محمد علیخان پیروی میکردند و سایر طوایف قشقایی نیز طرفدار صولت الدوله ی قشقایی بودند. به این ترتیب اکثریت قشقایی ها طرفدار صولت الدوله قشقایی بودند که رسما تعهدی به حفظ نظم نداشتند.

در ایل خمسه نیز با طغیان بعضی از رؤسای طوایف نظیر عسکر خان عرب رییس طایفه ی عرب کنترل قوام الملک بر کل ایل از بین رفته بود.علاوه بر این قوام الملک از اداره ی امور داخلی شهر شیراز نیز عاجز مانده بودو انگلیسی ها از آنکه نمیتوانستند مانند گذشته با استفاده از نیروههای محلی اداره ی امور را در دست گیرند نگران بودند. با این حال کماکان تاکید داشتند که بدون استفاده از نیروی نظامی و با تکیه به عناصر محلی و قدرت دولت ایران آرامش را در جنوب ایران برقرار و راه بوشهر - شیراز را که برای تجارت انگلیسی ها با جنوب و مرکز ایران اهمیت حیاتی داشت باز نگه دارند.

سرانجام به دنبال چاره جویی هایی برای ایجاد آرامش در فرس بودندکه مخبر السلطنه ی هدایت در اوت 1912/شوال 1330 نامزد ایالت فارس گردید.

انگلیسی ها با توجه به سابغه ی مخبر السلطنه در ایجاد آرامش در آذربایجان خواهان اعزام وی به عنوان والی فارس بودند. برای اعزام مخبز السلطنه به فارس برخی مشکلات مالی وجود داشت که با مساعدت مالی بریتانیا حل شد.از سوی دولت 30 هزار تومتن اعتبار مالی تصویب شد.و دولت بریتانیا نیز ده هزار لیره میاعدت کرد.البته به شرط آ«که در انتظامات جنوب صرف می شد.مخبر السلطنه پس از تاخیر و تعللی چند بالاخره در سپتامبر 1912/ذیقعده 1330 وارد شیراز شد و زمام امور را بدست گرفت.مخبر السلطنه پس از ورود به شیراز اولین تدبیری که اندیشید جلب صولت الدوله قشقایی بود. تجربه ثابت کرده بود که آرامش فارس بستگی به توافق صولت الدوله ی قشقایی و قوام دارد و چون سردار احتشام در اداره ی امور ناموفق بود و توان مقابه با صولت الدوله ی قشقایی را نداشت صرفا بر حمایت قوام الملک متکی بود. وانگهی خود قوام نیز در آن شرایط توان ادارهی امور خود را نداشت در نتیجه وضعیت برای انتصاب مجدد صولت الدوله ی قشقایی به ایلخانی گری قشقایی آماده شد.برای انتصاب صولت الدوله قشقایی شرایطی نیز در نظر گرفته شد از جمله دستگیری مرتکبین حمله به اسمارت(کنسول انگلیس) که چندی پیش در تنگ شاپور مورد حمله ی طوایف ممسنی واقع شده بود ارسال مالیات عقب افتاده که در زمان سردار احتشام به دلیل عدم کنترل او بر ایل گرد آوری نشده بود و حفظ آرامش در قلمرو ایل قشقایی.

علاوه بر این مخبر السلطنه گروهی از نیروهای محلی را استخدام کرد و آنها را به همراه ژاندارم های موجود در راه شیراز - کازرون تقسیم کرد. در شرق فارس قوام الملک بانیرنگ عسکرخان عرب را دستگیر و به دستور مخبر السلطنه اعدام کرد. با اعدام وی کنترل قوام بر ایل خمسه اعاده شد.

پس از تامین نسبی امنیت در جنوب انگلیسی ها نیروهای هندی خود را خارج کردند و به جای آنان قوای ژاندارمری مستقر شد.علاوه بر این بر تعداد ژاندارم ها نیز افزوده شد.اندکی بعد بسیاری از رؤسای محلی در این مسیر که از مخالفین سرسخت استقرار هرگونه نیروی نظامی بیگانه در منطقه بودند از در اطاعت درآمدند و بدین طریق کلیه ی مسیر شیراز - بوشهر آرامش یافت.

با وجود آرامش نسبی در جنوب حوادث پراکنده ای رخ می داد که باعث به هم خوردن آرامش میشد.در 6 فوریه / 10 ربیع الاول افراد علی محمد کمارجی بر نماینده ی وزارت مالیه حمله برده و دو تن از همراهان وی را کشتند .و در حادثه ای دیگر کاپیتان اکسفورد در نزدیکی خان زنیان مورد حمله قرار گرفته و کشته شد.حادثه ی دیگر درگیری در کازرون بود.ظاهرا علت این درگیری تصمیم ژاندارمری به تنبیه محمد علی خان کشکولی(کلانتر طایفه ی کشکولی ایل قشقایی) بود و ناصر دیوان کازرونی(کلانتر کازرون) بود.آن دو در مقابل تسلط مطلق ژاندارمری بر راه شیراز - بوشهر مخالفت میکرددند و ژاندارمری از جانب ایشان احساس خطر میکرد.

در 26 فوریه ی 1913/30 ربیع الاول 1332 قوای ژاندارم بر کازرون حمله برد. مخبر السلطنه و مقامات تهران با این تصور که ژاندارمری قادر مطلق در حفظ نظم است بدون تدارک کافی دستور حمله صادر کرده بود. ولی در برخوردهایی که پیش آمد ژاندارمری شکست خورد و کاپیتان اولسن فرمانده سوئدی قوای مزبور نیز کشته شد.پس از این واقعه ژاندارمری شیراز با تجهیز نیرویی به فرماندهی کلنل مریل آمریکایی به سوی کازرئن حرکت کرد.ناصر دیوان و طرفداانش از شهر خارج و به کوه ها پناه بردند.و کازرون به تصرف ژاندارمها در آمد. سر انجام در ماه رجب ناصر دیوان و ماژور اوگلا فرمانده ژاندارمری پس از مزاکراتی به توافق رسیده و در کازرون صلح برقرار شد و ژاندارمری توانست از توافق با عناصر محلی آرامش را برقرار سزد.

به این ترتیب جنوب ایران پس از مدتی اغتشاش به آرامش رسید.این آرامش زودگذر بود.اندک زمانی بعد با شروع جنگ اول جهانی شرایط جدیدی پیش آمد و با این شرایط جدید آرایش سیاسی گروههای مختلف محلی تغییر نمود.

قبل از جنگ انگلیسی ها کوشیده بودند تا با ایجاد نفوذ در بین قبایل جنوب چون بختیاری ها اعراب خوزستان و خمسه فارس و طوایف کوچک ساحلی موقعیت مطمئنی برای خود ایجاد نمایند. ولی پیوستن تعدادی از قبایل عرب زبان خوزستان به طرفداران جهاد علیه متفقین این موقعیت را با خطر مواجه کرد و انگلیسی ها مجبور شدند با اعزام یک نیروی نظامی اوضاع را به نفع خود تثبیت کنند. بر اساس همین سیاست بود که انگلیسی ها نیرویی از طرف شط العرب به داخل کارون اعزام کردند تا در اهواز مستقر گردد. بهانه ی آنها حضور نیروهای عثمانی در خوزستان جهت انهدام خطوط نفتی بود.این نیرو که شامل صد سرباز بود پس از ورود به شهر خطوط تلگراف را قطع و سانسور را در آنجا اعمال نموده و یکی از کارکنان آلمانی شرکت ونکهاس را دستگیر کردند.

ضعف دولت ایران موقعیت مناسبی را جهت فعالیت های ضد متفقین در مرکز و جنوب ایران ایجاد کرده بود و انگلیسی ها برای مقابله با این امر به این نتیجه رسیدند که مقتضیات نظامی حکم میکند تمامی اتباع آلمان که در دسترس بودند بازداشت شوند لهذا در 9 مارس 1915/ 22 ربیع الثانی 1333 دو تن از اتباع آلمان در بوشهر از جمله لیسترمن کنسول آلمان در بوشهر بازداشت شدند.

همزمان با دستگیری کنسول آلمان در بوشهر واسموس نیز مورد حمله قرار گرفت. واسموس جزو آن دسته از ماموران آلمانی بود که برای ترغیب امیر افغانستان به اقدام علیه بریتانیا به آن صوب اعزام شده بود. وی قبلا مدتی کنسول آلمان در بوشهر بود و با زبان فارسی و لهجه های جنوب ایران آشنایی داشت. پس ازرسیدن به بین النهرین او رفقای خود را متقاعد کرد که در جنوب ایران بهتر میتوتند فعالیت کند و مردم را بر علیه متفقین تحریک تحریک و اهداف متحدین را پیش برد. بنابراین از گروه اولیه جدا شده و از طریق لرستان و پشتکوه و شوشتر بهسمت بوشهر حرکت کرد.وی در نزدیکی بهبهان مورد هجوم طرفداران انگلستان قرار گرفت. گروهی از تفنگچیان حیات داوودی که تحت سرپرستی حیدر خان بندر ریگی قرار داشتند با همکاری کاپیتان نوئل افسر اطلاعاتی انگلیس مامور دستگیری واسموس شدند. در این حمله یک دکتر آلمانی و مترجم ایرانی واسموس دستگیر شدند انا خود وی موفق به فرار شد.

اعمال انگلیسی ها مورد اعتراض سفارت آلمان قرار گرفت و وزارت خارجه ی ایران نیز طی طی تلگرافهایی به سفارت انگلیس و سفیر ایران در انگلستان خواهان آزادی کنسول آلمان و اتباع آلمان و حفظ بی طرفی ایران شد و به والی فاری و حاکم بنادر نیز تاکید کرد که بی طرفی را حفظ کنند.

واسموس با ارسال تلگرامی به مخبر السلطنه ضمن توضیح ما وقع سعی کرد احساسات مردم را نیز بر علیه انگلیسی ها تحریک کند. مکاتبات زیادی بین واسموس و مخبر السلطنه همچنین حکومت بنادر و وزارتخانه های آلمان و انگلیس و وزارت خارجه ی دو کشور مبادله شد و آلمانی ها نهایتا واسموس را که قرار بود به مقام کنسول آلمان در شیراز منسوب شود به این مقام انتخاب نکردند و در عوض وسترو به سمت کنسول آلمان در شیراز منصوب شد. دستور احضار واسموس از طرف سفارت آلمان در تهران صادر شد اما وی سرپیچی کرده و به تنگستان رفت و به تبلیغو تهییج عشایر آن سامان پرداخت.

دستگیری و تعقیب مامورین آلمان مردم ایرا را بر علیه متفقین تحریک کرد و در اعتراض به این اقدام در اکثر شهر های ایران اجتماعاتی مردمی تشکیل شد . از جله در بوشهر که مردم اجتماع کرده و خواهان آزادی کنسول و اتباع آلمان شدند.در شیراز تلگرام هایی با امضای اکثر علمای بزرگ شیراز در نکوهش رفتار انگلیسی ها و لزوم آزادی آلمانی ها و حفظ بی طرفی به حکومت مرکزی مخابره شد.

ژاندارمری دولتی ایران نیز طی تلگرامی خواهان آزادی کنسول و اتباع آلمان شد. زائر خضر خان و رئیسعلی دلواری و سایر بزرگان جنوب نیز خواهان آزادی کنسول شدند.

زنجیره ای از درگیریهای محلی آغاز شد. آقا خان و رستم خان خواهر زاده و داماد اسماعیل خان شبانکاره با غضنفر السلطنه ی برازجانی متحد شده و بر علیه اسماعیل خان موضع گیری کردند. حیدر خان حیات داوودی به کمک اسماعیل خان برخاست و خوانبن دشتی و تنگستان از مخالفین وی حمایت کردند. دیگر سر سپرده ی بریتانیا شیخ خزعل به حمایت از اسماعیل خان اقدام کردو حاکم بوشهر از اسماعیل خان شبانکاره و حاکم تنگستان از مخالفین او حمایت نمودند. در کمارج نیز بحرانی به وجود آمد و مالک و کدخدای کمارج از یک سو و نور محمد خان حاکم دالکی نیز از سوی دیگر به طررفداری از صف بندی های ذکر شده درگیر شدند.طرفداران متحدین نیز تلاش کردن تا جبهه ی خود را تقویت کنند. از جمله رئیسعلی دلواری با ارسال نامه هایی به روحانیون و اشخاص متنفذ جنوب از لزوم پاسخگویی به ندای علمای عتبات و جهاد سخن گفته و از آمادگی خود و زائر خضر خان و سایر مخالفین انگلیس خبر داد.

دولت مرکزی و والی فارس سعی در آرامش اوضاع داشتند. مخبر السلطنه تلاش کرد تا اختلافات را برطرف کند و در نامه هایی به اسماعیل خان شبانکاره و حیدر خان حیات داوودی اخطار کرد که در صورت اغتشاش تنبیه خواهند شد. و همینطور با ارسال نامه هایی به غضنفر السلطنه ی برازجانی و زائر خضرخان از آنان خواست که بی طرفی ایران را را رعایت کنند. ژاندارمری نیز کوشید تا بین مخالفین آشتی برقرار سازد و محمد خان کشکولی نیز برای اعاده ی آرامش در منطقه ی خشت تلاش کرد.