تاریخچه و موقع جغرافیایی عشایر قشقایی در ایران

تاریخچه و موقع جغرافیایی عشایر قشقایی در ایران

الف: اجمال تاریخی

عشایر قشقایی عمدتآ ترک زبان بوده اند و اصل و منشأ آنان به نژاد مردم ترک منتهی میشود که طی ادوار مختلف تاریخی به دنبال یافتن مراتع و سرزمین های سرسبز به جنوب کشور کوچ نموده اند.

تاریخچۀ این مردم و سوابق تاریخی و نژادی آن ( در تقسیم بندی طوایف ترک) کاری بسیار پیچیده بوده و با اینکه به دنبال دستیابی به بعضی اسناد و شواهد تاریخی در مورد آنان صحبت های زیادی شده است ولی هنوز یک نتیجه ی کامل و قانع کنندۀ واقعی در مورد سوابق تاریخی آنان بدست نیامده است. بعضی آنها را از ترکمانان دانسته و بعضی دیگر آنان را از شاخۀ ترکان غز(۱) می دانند و نظرات متعددی هم ارائه گردیده است که آنان را در زمرۀ ترکان آق قویونلو یا از اهالی کاشغر می دانن(۲).

از طرف دیگر دربارۀ تاریخ و مسیر ورود آنها به کشور و  مناطق فعلی نیز نتایج و نظرات صاحب نظران در یک مسیر جریان نمی یابد و این نتیجۀ آن است که سابقه ی نژادی آنها همچنان مبهم و ناشناخته است. بعضی ها معتقدند که آنان از راه سیستان به عراق عجم مهاجرت کرده (۳)و بعضی دیگر آنان را از طوایف ترکی میدانند که از تنگۀ قفقاز و آسیای صغیر به محدودۀ کشور قدم نهاده اند...........

موسیقی قشقایی در دانشگاه باکو بررسی می شود

کنفرانس بررسی موسیقی قشقایی با شرکت یک محقق و پژوهشگر موسیقی قشقایی از ایران در دانشگاه باکو برگزار می شود.

دامون شش بلوکی با اعلام این خبر به خبرنگار مهر گفت: پژوهشی را با محوریت موسیقی قشقایی از سال ها قبل آغاز کرده ام و تا کنون نزدیک به 50 ساعت فیلم از موسیقی ایل نشینان، موسیقیدانان محلی و کارشناسان این نوع از موسیقی تهیه کرده ام که قرار است در پروژه ای مشترک با یکی از شبکه های تلویزیونی باکو و همچنین دانشگاه باکو این طرح تکمیل شود.

ماذون قشقایی تر است یا ارد بزرگ؟؟!!

شاید عنوان مطلب کمی برای خواننده عجیب و گیج کننده باشد

مگر ماذون قشقایی نیست؟؟؟!!
مگر ارد بزرگ قشقایی است؟؟؟!!

بله جالب اینجاست که این دو شخصیت هر دو از لحاظ نسبی به یک اندازه قشقاییند. براساس آنچه خوانده ایم و میدانیم  میرزا ماذون، شاعر شهیر قشقایی از پدری لر و مادری ار ترکهای قشقایی به دنیا آمده و ارد بزرگ نیز از پدری از ترکان خراسان و مادری ترکهای قشقاییت. اما چگونه است که همه ماذون را قشقایی میشناسند ولی حتی کسی نمی داند ارد بزرگ بااینکه او هم همانند ماذون فقط از طرف مادری به قشقایی ها منسوب است قشقاییست؟؟؟

پاسخ اینست که هویت انسان به عنوان یک موجود ذی شعور پیش از اینکه تابع  نژاد، خون و نسبش باشد تابع فرهنگ، زبان، عقاید و تفکرات اوست. نقش ماذون و اشعارش در فرهنگ هویت و زبان قشقایی ها کاملا  واضح و غیر قابل انکار است. تا آنجا که با شنیدن کلمه ی قشقایی یکی از اولین کلماتی که به ذهن می آید نام ماذون به عنوان یک شاعر ترک قشقاییست.  سروده های ماذون در کنار سروده های دوستش ، یوسفعلی بیگ قره قانلو ، بخش اعظمی از میراث شعر ترکی قشقایی را تشکیل میدهند. از طرفی همین سروده ها باعث خلق آثاری بسیار زیبا و ماندگار در موسیقی قشقایی شده اند.

پس به کار بردن تعبیر قشقایی برای ماذون  کاملا صحیح خواهد بود و میتوان او را با توجه به نقش مهمش در فرهنگ و زبان قشقایی ها از بسیاری قشقایی ها قشقایی تر دانست!!!

اما اشخاصی مانند ارد بزرگ را هر اندازه که  محبوب و شناخته شده باشند هیچکس به عنوان یک قشقایی نمی شناسد. زیرا هیچ نقشی در فرهنگ زبان و هویت قومی قشقایی ها ایفا نکرده است. در واقع چنین اشخاصی هر اندازه شناخته شده دانا، محترم و یا ثروتمند و مشهور باشند نامشان در ذهن هم قومی هایشان به عنوان یک هم تبار ماندگار نخواهد بود. این افراد ممکن است خدمت کرده باشند اما به هویت ،زبان، تاریخ و فرهنگ قومی خود خدمتی نکرده اند.....

بنیاد فرهنگی – اجتماعی قشقایی

آقای نوروز درداری طی یادداشتی در وبلاگشان برای تشکیل یک بنیاد  فرهنگی – اجتماعی قشقایی دعوت بعل آورده اند. مسلما این فعالیت ها  گامی مثبت به سوی اعتلای پرستیژ و هویت قومی در میان ترکهای قشقایی خواهد بود و قطعا تشکیل چنین بنیادی مستلزم صبر زحمت و مشقت فراوان است. برای ایشان از صمیم قلب آرزوی موفقیت کرده و بر حسب وظیفه از علاقمندان دعوت به همکاری با ایشان و عضویت در این بنیاد مینماییم .

قره ایل - قشقایی تورکجه سینده سسلی موبایل کلیپی

یئددی دقیقه لیگ بیر سسلی موبایل کلیپی بوردا دانلود ایچین قویموشام. ایلک باخیشدا بو بیر طنز کلیپی دیر آما دینله ینده ائلین کؤهنه دردینی خاطیریمده تازالاندیریب منیم باغریمی کی قان ائددی. بو شی لره دینله ینده آدام ایکی حسرته دوشیر؛ بیری ائل(عشایر) دردی دیر و اوندان یامان دا دیل دردی.....

ائل(عشایر) ایاق دان دوشماسینی اینانماگ دوغرودان قولای دییل. او گؤزل اوشاغلیگ خاطیره لرین آردان گئدمگینی گؤرمگ و تکرار اولابیلمه یه جگ لیگلرینه اینانماگ چتین دیر. اؤستاد شهریار دئدیگی کیمی:«منیم روحوم ایله بیلین اوردا دیر.»
اما دیل دردی... ایرانین گؤنیینده نئچه یوز ایل ایچی بیزیم ائلیمیز(عشایر) دیلیمیزه دایاق ایمیش و اونو ایندیه قدر ساخلادمیش. ایندی ائل(عشایر) دوشاندا دیل ده پیس گؤنه دوشوب. بو فایلی دینله ینده بو فکره گئددیم کی ۷۰ ایلدن سورا بو دیله بئله دانیشا بیلن کیشی هئچ تاپیلار؟؟؟؟ بیلمیرم شاید بیزدن سورا گلن لر بیزیم دیلیمیزی یالنیز ائله بو سس فایللاریندا بولابیله لر. ائلی(عشایر) کی الدن وئرمیشگ، دیلی ده الدن وئرسگ داها بیزدن بیر آد دا قالماز.

توضیح:  «ائل» کلمه سی تاجیکیدا گلن «ایل» کلمه سینن اصللری بیر دیر آما منجه آنلاملارندا بیر آز فرق وار. تاجیکلار آرتیق  فقط «ایل» کلمه سینی عشایر آنلامینا ایشلدیرلر. آما بیز تورکلاردا «ائل» کلمه سی عشایر آنلامیندان آیری قوم، ملت، وتبار آنلامینا دا گلیر. مثلا اؤستاد شهریار«سلام اولسون شوکتیزه ائلیزه» دئینده منظور ائلدن عشایر دییل بلکی قوم وتبار دیر. تاسفله بیز قشقاییلار بو فرقه چوخ دیققت ائدمییب، ایل و ائلی یازیلاریمیزدا بیر آنلاما ساییراگ.

عکس و سس فایلینی ایکی عزیز یولداش یوللامیشلار. بو یولداشلاردا چوخ چوخ تشککور ائدیرم. فایلی Zip دن چاخاردیب Quick Time یا دا موبایل اینن آچین. سیزلرده ده قشقایی ائلی حاقینده گنه ده بو فایللاردان اولسا یوللایین من قویام بورا. اگر فایل دانلود اولمادی نئچه یول چالیشین یا دا بیر نئچه ساعات دان سورا گنه امتحان ائدین.
                                                                                    

                                                                                      ایندیرین (انلود ائدین حجم ۵۷۹ کیلوبایت)

اشعار ترکی در وصف حکیم جهانگیرخان قشقایی

شعر ترکی زیر را فردی به نام ملا نوروز قلی از تیره آهنگر طایفه دره شورلی(دره شوری) ایل قشقایی که بیش از یکصد سال پیش  می زیسته در وصف حکیم جهانگیرخان دره شوری قشقایی نوشته است. این اشعار در زمانی سروده شده اند که حکیم جهانگیرخان در قید حیات بوده است.

حکیم جهانگیرخان قشقایی (وفات۱۲۸۹ه-ش-در ۸۵ سالگی) از علمای بزرگ زمان خود بوده اند. از سرشناس ترین شاگردان ایشام میتوان به آیت الله بروجردی و شهید مدرس اشاره کرد.

              
                                                    جهانگیرخان-ی مجتهد - گؤردوم جهانگیرخانی

                
                       
                        گل ای گؤنگول دردینگی اظهار ایله، گل           طبیبینگ، لقمان دور بیزیم جهانگیر
                       
                        گیزلملی دردینگی تکرار ایله گل                    دردینگه درمان دور بیزیم جهانگیر
                       
                        کاخ-ی صداقتینگ روشن چراغی                   جمع-ی طریقتینگ او، تردماغی
                       
                        راه-ی حقیقتینگ قطب و رواقی                     حافظ قرآن دور بیزیم جهانگیر
                       
                        تخت-ی شریعتینگ حکمرانی او                     بخت-ی طریقتینگ جسمی و جانی او
                       
                        باغ-ی بلاغتینگ نواخوانی او                        ناطق-ی برهان دور بیزیم جهانگیر
                       
                        اهل-ی علمانینگ صاحب کمالی                   اهل-ی معرفتینگ زیب و جمالی
                       
                        باغ-ی شریعتینگ نوچه نهالی                      سرو-ی خرامان دور بیزیم جهانگیر
                       
                        قشقائی ائلینینگ روحی روانی                    ترکستان دیلینینگ تیغ-ی زبانی
                      
                        اصفهان شهرینینگ عزیز مهمانی                  صاحب دیوان دور بیزیم جهانگیر
                       
                        دره شورلی بگ لرینینگ خانی دور                سرجوقه لر،سرهنگ لرینگ جانی دور
                       
                        عیوضی نینگ باشی، دودمانی دور                دارای دوران دور بیزیم جهانگیر
                      
                        آدی خان، اؤزو خان، صاحب-ی شوکت            منبع-ی ایمان دور، کان-ی مروت
                      
                        نوروز قلی دئیر: گنج-ی کرامت،                     منبع-ی احسان دور بیزیم جهانگیر  

(شعر از کتاب نغمه های ایل قشقایی نوشته نوذر دانشور قشقایی-صفحه ۳۶۱)

در این شعر تعبیر ترکستان دیلینینگ تیغ-ی زبانی میتواند گواه بر این باشد که حکیم جهانگیر خان قشقایی اشعار و سروده هایی به ترکی داشته اند.

انتشار مجموعه شعر ترکی قشقایی “اوزاق یول” از ارسلان مرزایی

اولین مجموعه شعر ترکی شاعر قشقایی، ارسلان میرزایی با عنوان «اوزاق یول» منتشر شد. قالبهای شعری این مجموعه شامل گرایلی، آسانک(تورکو-بایاتی)،یئنگی قوشما(شعر نو)،آغجا قوشما(شعر سپید)،قوشا قوشما (دوبیتی)، بئش قوشما(مخمس)، تصنیفها و سایر قالبهای شعری میشود.

این اثر ۱۸۴ صفحه ای که با مقدمه ای به قلم استاد اسدالله مردانی رحیمی و طرح جلدی از مهیار علیزاده (آیخان) ارائه شده است با تیراژ ۲۰۰۰ جلد و قیمت ۲۵۰۰ تومان از سوی انتشارات نوید اسلام قم روانه ی بازار گشته است. این کتاب در حال حاضر علاوه بر شیراز در فیروزآباد، سمیرم، خنج، قم و تبریز نیز قابل تهیه میباشد.

فرهنگ دوستان قشقایی مدتها در انتظار انتشار این مجموعه بودند.انتشار این مجموعه را به قشقایی ها و تمام ترکهای ایران تبریک گفته برای آقای میرزایی آرزوی موفقیت داریم.

تاریخچه ترکهای قشقایی- شیرین نامداری

شیرین نامداری

hejran.sh@gmail.com

هیچیک از داستانهای قشقایی متعلق به قهرمانان قشقایی نیستند و با داستانهای آذریها، قفقازیها و قبچاقیها یکسان هستند که این خود نشانگر این است که قاییهای سرزمین قشقا پس از مهاجرت از زادگاهشان مدتها در قفقاز، قبچاق و آذربایجان زندگی کرده اند(این مسئله با مهاجرت قاییها به قفقاز و آسیای صغیر و آذربایجان از نظر زمانی نیز کاملا مطابقت دارد)پیوندها برقرار کرده و خویشاوندیها استوار نموده اند و بعضا با طائفه های دیگر آمیخته شده اند.

آهنگهای یکسان بین آذریها، قفقازیها و قشقاییها نشان از همزیستی طولانی و یکسان بودن محل زندگی و آمیخته شدن باهم(زبان و نژاد) تاثیر و تاثرهای آنها (قفقاز و قبچاق و قشقایی) میدهد. روایت آرزومندی برای بازگشت به مکانهایی مانند تبریز، هشتر خانه، اروم آدا، قفقاز و قبچاق در شعرهای موسیقی قشقایی نشان از اقامت طولانی قبیله قایی در این مناطق و آمیختگی و پیوند با سایر طوایف ترک را آشکار می سازد. اما بنیانگذاران قشقایی نام این ایل را از اسم نیای خود برگزیده اند و سایر قبایل را به زیر چتر خود درآورده اند. در این که قشقاییها از طوایف مختلف تشکیل شده اند و نژاد تقریبا یکسانی ندارند شبهه ای وجود ندارد ولی هسته اصلی این ایل را ترکان قایی تشکیل میدهند که از شهر «قش» در« قشقا دریا»  آمده اند.

همانطور که از اسامی طوایف و تیره های قشقایی برمی آید نام گذاری آنها براساس نیاکان و وطن آنهاست و نام قشقایی نیز از این قاعده مستثنی نیست. وجود طوایف همنام در بین ترکان قشقایی آذری و قفقازی و آسیای میانه هم بر چند قسمت شدن برخی طوایف و هم بر اقامت مکانی یکسان آنها دلالت دارد؛ مثلا لفظ قشقایی از نام امیر شاهیلوی قشقایی انتخاب شده از خویشاوندان نزدیک صفویه و از صاحب منصبان این سلسله به شمار میرفته است. او این نام را از نام اجداد و وطن خود انتخاب کرده است. یا جانی آقا قشقایی از درباریان صفویه بوده که برای گسترش شیعه به ناحیه گندمان رفته است و درآنجا درگذشته است. محل اقامت او دربین ترکان قدیمی گندمان بوده است؛ که این ترکان به گفته مورخان از ترکان سلغری بوده اند که این ترکان به مرور و با قدرت گرفتن ترکان ولایت قشقا در ایل قشقایی ادغام شده اند.

طوایفی مثل بیات، آق قویونلو، بیگدلی، افشار، قاجار، قرخلو، بلوردی و خلج که امروزه جزو تیره های قشقایی محسوب میشوند که در طوایف قزلباش و ترکان قفقاز نیز وجود دارند که این دلیلی برچند پاره شدن این طوایف و سکونت آنها در کنار هم در ابتدا و سرانجام رفتن به نقاط مختلف و قرار گرفتن در طبقه بندیها و تقسیمات و ایلات جدید است. این مطلب نشانگر اقامت قشقاییها در قفقاز و آذربایجان است. بسیاری از آهنگهایی که امروزه در قشقایی نواخته میشود همان آهنگهایی است که این ترکان با خود از آذربایجان و قفقازآورده اند. البته این نغمه ها به مرور رنگ و بوی قشقایی به خود گرفته است.

داستانهایی مثل غریب و صنم، اصلی و کرم، ایاز و محمود و کوراغلو بین قشقاییها و آذریها و قفقازیها یکسان است و نغمه های این داستانها نیز تقریبا یکسان است. این مطلب نیز هویدای این است که قشقاییها مدتها در قفقاز قبچاق و آذربایجان زیسته اند و بسیاری از آداب ورسوم فرهنگها نواها و شیوه زندگیها را از آنها آموخته اند. شباهت بسیار زیاد بین اقوام متفرق دلیل برآن دارد که این اقوام در گذشته یا کنار هم زندگی میکرده اند یا در اصل یکی بوده اند.

در زبانهای ترکی شرقی، آلتایی، مغولی، چینی، قبچاقی، قفقازی و قشقایی هرگز حرف (ر)به حرف (ا) تبدیل نشده و نمی شود که کاشغری به قشقایی تبدیل شود. البته (ک)به (ق)و برعکس تبدیل میشود. در ضمن (غ)در کلمه کاشغر با (ق)در کلمه قشقایی هم از نظر تلفظ و هم از نظر ریشه زبانی کاملا فرق دارند. در ثانی در زبان ترکی آنهم در آن دوران شناسایی توسط شهر معمول نبوده است پس تبدیل کلمه کاشغری به قشقایی کاملا نادرست است. در مورد وجه قچ قایی هم متذکر شوم که اگر این ترکیب درست باشد باید کلماتی مثل قاچاق، قاچاقچی، قیچی و...که درست از این ریشه اند نیزباید حرف (چ)آنها به (ش)تبدیل شود درصورتی که این طور نیست. وجه تسمیه کردن قچقایی برای قشقایی کار ناتوانان و کوته فکران است زیرا هیچ ایلخانی پسوند فامیل خود را فراری انتخاب نمیکند.